Sáng nay, tôi chỉ lên bức tranh “Loa kèn trắng” trên tường cho cô con dâu mới và bảo: “Đây là bức tranh họa sĩ Mạnh Quỳnh vẽ tặng mẹ, bác ấy cũng là Hội viên Hội Nhà văn Hải Phòng và Chủ nhiệm câu lạc bộ thơ Người lao động Hải Phòng. Cháu bước lại gần bức tranh ngắm kỹ và khen: “Đẹp thanh thoát mẹ nhỉ?”. Tôi dội luôn một gáo nước lên đầu con trẻ bằng câu nói: “Bác vừa mất hôm nay”. Cháu đặt tay lên ngực: “Ôi!”. Con trai tôi đứng cạnh đó tiếp vào: “Bác ấy đến nhà mình nhiều lần, ăn cơm với nhà mình nhiều lần và có lần đi đường xe hết xăng bác ấy cũng tìm đến nhà mình…”. Tôi nghẹn giọng: “Bác ấy là nhà thơ nghèo, nhưng hiền lành và chân thành”… Mới vài ba hôm trước, tôi thấy trên trang zalo của Hội Nhà văn Hải Phòng thông báo: nhà thơ Mạnh Quỳnh bị tai biến hiện đang điều trị tại Phòng cấp cứu tăng cường của Bệnh viện Việt Tiệp…. Tôi định bụng sẽ trực tiếp đến thăm xem anh tình trạng hiện tại ra sao, mà công việc luấn quấn chưa thực hiện được tâm nguyện thì anh đã ra đi. Tôi thấy nuối tiếc và nghĩ tới một điều mà có người đã nói với tôi: “Có những việc trên đời nếu không thực hiện ngay sẽ mất hết cơ hội”.
Tôi ngồi nghĩ về anh, thương anh, một nhà thơ phiêu lãng, tâm hồn phóng đãng và cuộc sống thanh đạm. Tôi quen anh đã hơn hai mươi năm, gặp gỡ bởi câu lạc bộ thơ Dương Kinh (Kiến Thụy) mà anh gắn bó và nâng đỡ từ những ngày mới thành lập như giúp đỡ biên tập sách, vẽ tranh bìa… Anh đã nghèo thì chớ, lại còn làm thơ, lại còn hay đi lơ ngơ, lên xe máy là phóng. Bạn bè ởn đâu gọi, xa mấy cũng đến; nắng mưa kệ, túi rỗng không kệ, miễn là được gặp nhau để giãi bày, để đọc cho nhau nghe một câu thơ mới “ra lò”. Anh đã nghèo thì chớ lại còn làm chủ nhiệm một câu lạc bộ với số lượng hội viên cao tuổi khá đông, chủ nhiệm thì phải tổ chức sự kiện, đi giao lưu đại diện, tiếp khách và chăm sóc hội viên…. Tôi nhớ có lần anh gọi điện cho tôi bảo: “Anh ốm lắm, em qua thăm anh đi, em gái”. Anh hay gọi tôi là “em gái”, rất ấm áp, chân tình. Tôi vội phóng xe máy đến nhà anh ở đường Nguyễn Văn Linh. Lúc đến gần nhà anh tôi cứ ngửa cổ lên tìm số. Tôi vốn có cái tật hay quên đường, đến đâu nhiều lần vẫn không nhớ. Tôi gọi điện hỏi anh thì điện thoại tắt ngóm. Ngay lúc đó tôi bị cảnh sát giao thông bắt (họ mượn điểm nhà anh để “cắm chốt”), tôi phân bua rằng tôi vào thăm nhà thơ Mạnh Quỳnh chủ nhà đây. Anh công an trẻ liền vào gọi người nhà ra nhận khách. Vợ anh nói vọng ra: “Anh Quỳnh không có bạn nào là nhà thơ hết”. Tôi biết chị rất dị ứng với cụm từ đó, tôi liền nói to cho chị nghe: “Chị à, em là Hằng ở Đồ Sơn đây mà”. Chị tất tả chạy ra mời vào. Chị em cười toe toét, chị cứ liên hồi: “Sao em không bảo sớm, suýt nữa thì…, chị có lần ăn cơm ở nhà em rồi. Chị nhớ em rồi, chị mới bảo anh là bạn anh có cô đấy”… Chị kéo tôi lại kể câu chuyện người yêu anh Quỳnh ra sao, Anh Quỳnh thế nào… Tôi đồng cảm với chị, thương chị bệnh tật yếu ớt, xoay xoả bán hàng nước trước cửa nhà để sinh nhai và cưu mang ông chồng nhà thơ…. Đến nay, tin anh bạo bệnh, rồi anh rời cõi tạm. Thôi thì, trời sinh ra anh bắt tội làm thơ, lại vẽ vời, nhân đôi một tâm hồn phiêu lãng bay bổng lên mười tám tầng mây, nay con người ấy, tâm hồn ấy trở về cái nơi mà ai rồi cũng phải về, trời cho một trận ốm, rồi trời bồi luôn trận gió kéo anh đi, để anh đỡ phải chịu đau đớn, ngất ngơ tháng ngày sống thực vật còn khổ nữa.
Tôi thương tiếc anh nhưng cũng mừng cho anh. Anh về phương ấy, đúng như lời chị nói: “Anh ấy không cần ăn, chỉ cần uống nước lã và hít khí trời bởi đã no thơ”. Anh đã đoàn tụ với chị, nơi ấy anh có nói với chị được một lời xin lỗi thì hãy nói dù vũ trụ đã xoay vần, lời xin lỗi nhẹ tênh, điều mà nhiều người muốn nói với nhau nhưng không đủ can đảm nói ra! Nhà thơ Mạnh Quỳnh đi nhé, gương mặt hiền lành, nụ cười cởi mở, và những câu thơ phiêu lãng của anh sẽ sống mãi cùng “Em gái”, cùng cả những người hiểu anh, yêu quý anh! Xin kết bài viết bằng bài thơ của nhà thơ Mạnh Quỳnh:
SỰ CHƯNG CẤT CON CHỮ
Đừng nghĩ sự chưng cất con chữ giản đơn, dễ dãi
Năm tháng khổ sai… giữa bộn bề ý tưởng
Ta thành kẻ ăn mày lạc quan
Một cánh chim nhỏ nhoi, cô đơn khao khát đại ngàn
Trong lồng ngực rung vang… vui buồn dĩ vãng
Tất thảy chỉ còn lại trái tim đam mê, tan nát
Túi rỗng không, chẳng chút bạc tiền
Ấp ủ Nàng Thơ… chẳng phút nguôi quên…
Ngày 19/09/2026
B.T.H
