“Giấy rách phải giữ lấy lề” – một nét đẹp truyền thống văn hoá lâu đời của dân tộc ta – nòi giống con Lạc, cháu Hồng. Phẩm chất tốt đẹp đó đã ngấm vào máu thịt của thi sĩ Đinh Thường, thấm sâu vào những con chữ tác giả muốn bày tỏ lòng mình với bạn đọc qua bài thơ:
“NHÁP”
Tình tôi
bây giờ là một tờ giấy cũ
Phong vị ố vàng
vẫn nguyên vẹn lề xưa…
Xin em
hãy nháp lên tôi
những tháng ngày vụng dại
Để tái sinh
tôi trắng trong như thuở ban đầu.
Ngày 9/8/2017
Đinh Thường
Chắc chắn, người sĩ quan quân đội nhân dân, nhà thơ Việt Nam, Chủ tịch Hội Nhà văn Hải Phòng: Đinh Thường suốt cuộc đời đã thấm thía lời căn dặn của cha ông về đạo lý “Giấy rách phải giữ lấy lề”. Bởi thế mà khi đã đứng tuổi anh vẫn ngẫm thấy: “Tình tôi/ bây giờ là một tờ giấy cũ”. Thông qua bút pháp nghệ thuật sử dụng thi pháp thời gian, tác giả khéo léo đưa người đọc từ tình cảm hiện tại trở về với quá khứ.
Hình ảnh ẩn dụ “Tờ giấy cũ” gợi lại tuổi thơ của tác giả từ khi cất tiếng khóc chào đời, tới khi cắp sách đến trường, rồi lớn lên thoát ly gia đình. Với khoảng thời gian khá dài ấy của một đời, con người ta phải trải qua biết bao nhiêu thăng trầm của cuộc sống. Với thi sĩ Đinh Thường thì đó là khoảng thời gian từng trải từ những vết mực qua những trang sách gắn bó với mái trường, rồi đến cuộc đời lính và cuối đời tỏa sáng nghiệp văn chương. “Tình tôi bây giờ” là những cảm xúc rung động trước vẻ đẹp quyến rũ của “Hoa dã quỳ”* để rồi “Trái tim trước biển”* suy tư và tiếng lòng thổn thức với những “Chiều qua thung nhớ”*.
Ảnh bìa tập thơ “Chạy đâu khỏi nắng” của nhà thơ Đinh Thường – Ảnh: Diễn đàn Văn nghệ
Tác giả đã từng bộc bạch, nếu như trước đây “Đời trai trọng một chữ tình/ Lên rừng, xuống biển trung trinh tự lòng” (Với Hải Phòng) thì bây giờ “Một đời nương vía quê hương/ Nghiệp văn rong ruổi con đường vị tha…” (Nghiệp văn).
Khi tác giả cảm nhận được cuộc đời mỗi con người “Chạy đâu khỏi nắng”* và qua những “Cảm thức quân hành”* dẫu con người có “Phong vị ố vàng” thì “Vẫn nguyên vẹn lề xưa”. Đó phải chăng là phẩm chất của người lính Cụ Hồ, ngấm trong mình dòng máu đam mê văn chương đậm chất văn hóa truyền thống dân tộc!?
Ở khổ thơ thứ hai tác giả viết:
“Xin em
hãy nháp lên tôi
những tháng ngày vụng dại”.
Tại sao tác giả lại “Xin em” thực hiện công việc “hãy nháp lên tôi”? Đại từ “tôi” trong câu thơ thì chính là tác giả. Còn “em” trong câu thơ này là ai? Là em nào? Chỉ có tác giả mới có thể cho ra đáp án chính xác về câu hỏi này. Ta có thể nháp lên giấy, nháp lên mạng chứ nháp lên cuộc đời một con người “những tháng ngày vụng dại” thì có lẽ chưa ai làm việc đó bao giờ. Ý tưởng này tác giả muốn cho độc giả khám phá, tìm để hiểu. Thi pháp thời gian nghệ thuật vào thơ của Đinh Thường thật sâu sắc. Thủ pháp nghệ thuật này còn được thi sĩ thể hiện ở câu kết của bài thơ:
“Để tái sinh
tôi trắng trong như thuở ban đầu”.
Người viết lời bình bài thơ này muốn dành khoảng trống tư duy cho độc giả để cùng cảm nhận tiếp cái hay, cái đẹp trong thơ Đinh Thường.
“Nháp” của nhà thơ Đinh Thường là một bài thơ hay, trí tuệ! Nhiều thủ pháp nghệ thuật tu từ được tác giả vận dụng thành công, đặc biệt là thi pháp thời gian(2) và không gian nghệ thuật. GS.TS Trần Đình Sử nếu mà tiếp cận được bài thơ này, chắc đồng cảm lắm đây?! Hãy thấm thấu thông điệp “Giấy rách phải giữ lấy lề” mà thi sĩ Đinh Thường muốn chia sẻ với mọi người. Trân trọng cảm ơn tiếng lòng của nhà thơ.
_______________
1. Tên các tập thơ của nhà thơ Đinh Thường.
2. “Thời gian nghệ thuật” – Một nghiên cứu về thi pháp văn học của GT.TS Trần Đình Sử.
N.C.A
