Nhà thơ Nguyễn Thị Thanh Hải là một cây bút sung sức trong đội ngũ sáng tác thơ của thành phố Hải Phòng. Chị được biết đến qua nhiều bài thơ giàu cảm xúc về tình yêu, cuộc sống và quê hương. Thơ chị mang giọng điệu nhẹ nhàng, nữ tính nhưng sâu lắng, giàu suy tư về hạnh phúc và những trải nghiệm đời thường. Thơ của chị thể hiện khả năng sử dụng hình ảnh giàu tính biểu tượng và cảm xúc chân thành,để lại ấn tượng bởi sự dung dị, gần gũi mà vẫn giàu chất trữ tình, dễ chạm tới những rung cảm của bạn đọc. Trong những năm gần đây, chị bộc lộ rõ khả năng sáng tác cho thiếu nhi. Ở mảng thơ này, chị sử dụng ngôn ngữ rất giản dị, giàu nhịp điệu và hình ảnh, giúp trẻ dễ đọc, dễ nhớ và dễ liên tưởng. Đặc biệt, qua lăng kính ngây ngô, ngộ nghĩnh của trẻ thơ, những sự vật vô tri như thùng rác, bàn chải đánh răng hay cái tủ lạnh đều trở nên có linh hồn và đầy thú vị. Và trong năm 2026 này bạn đọc nhỏ tuổi được bước vào thế giới trong trẻo và đầy màu sắc của tập thơ “Con cò ngủ đứng” mà chị mới sáng tác.Đây là tập thơ thứ 7 của chị và là tập thứ 2 viết cho trẻ em. Tác phẩm này thực sự mở ra một thế giới nghệ thuật sinh động và tràn đầy màu sắc dành riêng cho thiếu nhi. Với 57 bài thơ ngắn gọn, tác giả đã khéo léo dẫn dắt các em nhỏ khám phá thiên nhiên từ những loài vật quen thuộc như đàn kiến, chú tôm, con cào cào đến những loài hoa như phù dung hay hoa sứ. Tập thơ không chỉ dừng lại ở việc miêu tả mà còn lồng ghép những bài học nhẹ nhàng về tình yêu thương gia đình, sự quan tâm đến ông bà, cha mẹ và ý thức giữ gìn vệ sinh môi trường. Đây thực sự là một chất liệu tuyệt vời để nuôi dưỡng tâm hồn, kích thích trí tò mò và bồi đắp lòng nhân ái cho các bạn nhỏ.
Trước hết, có thể nhận thấy qua cách nhìn hồn nhiên của trẻ thơ, những sự vật quen thuộc hằng ngày bỗng chốc trở nên vô cùng sống động, từ quả ớt chỉ thiên bé tẹo nhưng đỏ rực kiêu hãnh đến những chú gà Đông Tảo mang đôi hia to nặng nề như đeo đá.
Bài thơ “Ớt chỉ thiên” mở đầu tập thơ với một hình tượng đầy kiêu hãnh:
“Mãi chẳng chịu lớn
Cứ bé tẹo teo
Chỉ thích ngẩng đầu
Nhìn trời cao tít
Đỏ rực chi chít
Ai ngắm cũng say…”.
Dù mang thân hình “bé tẹo teo” và “mãi chẳng chịu lớn”, ớt chỉ thiên lại sở hữu một tinh thần mạnh mẽ khi luôn “ngẩng đầu nhìn trời cao tít”. Tác giả đã nhân hóa cái cay nồng vốn có thành một niềm tự hào riêng biệt: “Loại nào cay nhất / Ai cũng biết rồi / Chắc hẳn là tôi”. Đây không chỉ là bài thơ giới thiệu về thực vật mà còn là bài học về sự tự tin vào giá trị bản thân dù vóc dáng nhỏ bé.
Tập thơ “Con cò ngủ đứng” không chỉ là những vần điệu vui tai mà còn là những bài học nhỏ về sự quan sát tỉ mỉ, giúp các bé nhận ra vẻ đẹp của thiên nhiên qua hình ảnh đàn kiến vàng thông minh biết nối nhau bắc cầu qua mỏm đá hay sự kỳ diệu của chú chuồn chuồn báo hiệu nắng mưa. Mỗi trang thơ là một khám phá mới lạ về thế giới xung quanh, nơi các bé thơ có thể thắc mắc vì sao con cò lại ngủ đứng mà không nằm xuống, hoặc thích thú trước hình ảnh bác thùng rác “ăn” mãi không no và chỉ mỉm cười khi các bé giữ gìn vệ sinh sạch sẽ.
Tên bài thơ “Con cò ngủ đứng” được chọn làm tiêu đề cho cả tập thơ này. Đây là bài thơ thể hiện rõ nhất cái nhìn hồn nhiên về thế giới tự nhiên:
“Bé thấy con cò trắng
Đậu một chân trên cây
Bố bảo nó đang ngủ
Không muốn ai quấy rầy.
Sao không nằm xuống nhỉ
Đứng một chân khổ chưa
Nhưng mà co chân nốt
Ngã chết chứ chẳng đùa”.
Thay vì những giải thích sinh học khô khan, nhà thơ đưa ra một lý lẽ cực kỳ thuyết phục theo kiểu trẻ con: cò phải đứng một chân vì nếu “co chân nốt” thì sẽ “ngã chết chứ chẳng đùa”. Bài thơ biến một tập tính tự nhiên thành một tình huống hài hước, giúp trẻ dễ nhớ và thêm yêu mến các loài vật quanh mình.
Đến với bài thơ “Cái bóng” các bé sẽ thích thú khi thấy tác giả biến một hiện tượng vật lý thành một người bạn đồng hành tinh nghịch:
“Bé đi đằng trước
Bóng chạy đằng sau
Bất cứ chỗ nào
Bóng cũng ẩn hiện.
Vượt qua cột điện
Bóng lại lên đầu…”.
Cái bóng không chỉ “chạy thi với bé” mà còn có khả năng “nhân đôi”, “nhân thêm nhiều” ở những nơi có nhiều ánh điện. Hình ảnh cái bóng “chụm quanh chân bé” tạo cảm giác về một sự gắn bó, che chở, biến những kiến thức khoa học sơ khai thành một trải nghiệm đầy tính nghệ thuật và đáng yêu.
Nhà thơ Nguyễn Thị Thanh Hải cũng khéo léo lồng ghép những tình cảm gia đình ấm áp, từ việc bé tự tay chế tạo dụng cụ giúp bà xỏ kim khi mắt bà đã mờ đến những giây phút tinh nghịch khi bé đóng vai bác sĩ để nghe nhịp đập yêu thương từ tim của ông bà và bố mẹ.
Tập thơ “Con cò ngủ đứng” còn là nơi vỗ về những tâm hồn nhỏ bé qua những câu chuyện về sự trưởng thành, như khi bé loay hoay tự mặc ngược áo hay lần đầu học cách làm chị khi nhà có thêm thành viên mới.
Bài thơ “Râu” là một bức tranh gia đình ấm áp được vẽ qua cách nhìn của con trẻ:
“…Râu ngoan hay hư nhỉ
Mà ông chăm suốt ngày
Chẳng giống như là bố
Hơi nhú là cạo ngay
Sờ lên cằm Tý bảo
“Râu cháu không thèm ra”
Ông nhịn cười không được
“Cháu vẫn chưa lớn mà”.
Những câu hỏi dồn dập như “Râu có ăn kẹo được / Có nô đùa hát ca” cho thấy thế giới quan của trẻ thơ, nơi mọi vật đều có sự sống và cảm xúc. Sự đối lập giữa chùm râu “bạc trắng nhưng rất mềm” được ông chăm chút và sự vội vàng cạo râu của bố tạo nên một nét hài hước, phản ánh sự quan sát tỉ mỉ của trẻ nhỏ về sự khác biệt giữa các thế hệ.
Còn bài thơ “Khi bà ngoại bị lẫn” chạm đến cảm xúc sâu sắc nhất trong tập thơ này khi miêu tả về sự đãng trí của tuổi già:
“Bà ngoại đi tìm kính
Lật tung khắp cả nhà
“Để đâu hay mất nhỉ
Sao tìm hoài chẳng ra”
Bé dắt bà đi lại
Soi gương từ đằng xa
Kính bà đâu có mất
Vẫn cài trên tóc mà”.
Hình ảnh bà ngoại lật tung nhà tìm kính trong khi kính “vẫn cài trên tóc” vừa thực tế vừa đầy thương cảm. Cách bé nhẹ nhàng dắt bà đi soi gương thay vì cười nhạo bà là một bài học tinh tế về lòng hiếu thảo và sự thấu hiểu, dạy trẻ cách yêu thương và kiên nhẫn với người lớn tuổi trong gia đình.
Bên cạnh đó, tập thơ còn có những bài thơ giản dị nhưng đầy sức gợi hình về cánh diều bay lượn nhờ sức mạnh từ đôi tay, về sự tự tin của chú rùa với chiếc mai cứng cáp… Đấy đều là những bài học, những hành trang quý giá đi cùng các bé trong suốt hành trình tuổi thơ cho đến khi trưởng thành.
Có thể nói, tập thơ “Con cò ngủ đứng” của Nguyễn Thị Thanh Hải là một món quà cần thiết, giàu ý nghĩa cho nhiều thế hệ nhi đồng hôm nay và sau này.
H. K.
