Tháng Năm lại về, mang theo sắc đỏ rực rỡ của hoa phượng như những đốm lửa nhen lên từ ký ức. Hải Phòng của tôi bừng dậy trong sắc đỏ kiêu hãnh của loài hoa đã trở thành định danh, thành tâm hồn của người dân đất Cảng.
Tôi đứng bên hồ Tam Bạc, nhìn bóng phượng vĩ soi mình xuống mặt nước xanh trong. Ôi cái màu đỏ ấy, lạ lắm, nó không rực rỡ một cách phù phiếm mà đằm thắm, mãnh liệt như máu thịt, như cái chất “ăn sóng nói gió” của người Hải Phòng. Tôi từng có những vần thơ nhẹ nhàng mà sâu lắng về tuổi thơ gắn bó với ngôi nhà mặt phố Chợ Con nhỏ hẹp và lam lũ, về góc sân trường phổ thông cấp 3 Trần Nguyên Hãn rụng tím cánh hoa xoan báo hiệu mùa ôn thi sắp tới, về những gì bình dị nhất của một chàng trai mới lớn đam mê nghệ thuật ngôn từ. Hôm nay, trong tâm thế của một người Hải Phòng thực thụ, tôi cũng muốn nhìn sự phát triển của thành phố qua lăng kính giản lị mà đầy dự cảm ấy.
Hải Phòng của tôi sừng sững bên bờ biển mặn mòi, đã đi qua hơn bảy mươi năm kể từ ngày thành phố được giải phóng 13-5-1955, khi những tên lính viễn chinh cuối cùng lầm lũi xuống tàu há mồm, rút khỏi bến Nghiêng ở Đồ Sơn và bến Cái Bèo ở Cát Bà, trả lại bầu trời tự do cho miền Bắc nước ta. Mỗi mùa phượng nở lại như một lần lịch sử thì thầm trở về. Ngày ấy, trong lời kể của cha tôi, Hải Phòng còn là một thành phố vừa bước ra khỏi những năm bị thực dân chiếm đóng, những con đường còn in dấu chân những tên lính lê dương, những mái nhà còn lẫn trong mùi khói súng. Nhưng cũng chính từ nơi ấy, sức sống bắt đầu bật dậy, mạnh mẽ như những chồi non xuyên qua đất cằn. Hải Phòng đã đứng lên bằng ý chí và bằng cả tình yêu quê hương cháy bỏng mà người dân phố biển luôn mang theo như máu thịt.
Hôm nay, khi hoa phượng tháng Năm nhuộm đỏ cả bầu trời, tôi lại thấy một Hải Phòng khác, trẻ trung hơn, rộng mở hơn. Những con đường xưa giờ đã thênh thang, những cây cầu nối dài đôi bờ, những khu phố mới mọc lên như những giấc mơ đã thành hình. Hải Phòng bây giờ không còn bụi bặm bởi những ống khói nhà máy xi măng cũ kỹ, ồn ã tiếng búa nện vang trên từng tấm thép, những vết dầu loang ngay giữa ngã ba sông bên xưởng đóng tàu và tiếng còi tàu hú dài gọi bình minh. Hải Phòng hôm nay là những cây cầu hiện đại nối nhịp những miền xa. Mùa phượng 2005 cầu Bính uy nghi vắt dải lụa mềm qua dòng sông Cấm. Mấy năm nay có thêm gần chục cây cầu mới. Cầu Hoàng Văn Thụ với dáng hình cánh chim biển bay cao. Cầu vượt biển Đình Vũ – Cát Hải nối con đường Tân Vũ – Lạch Huyện chạy dài ra biển lớn. Những con đường rộng mở, những khu công nghiệp náo nức mọc lên như những cánh tay khổng lồ, đan cài vào nhau, kéo gần khoảng cách giữa quá khứ nghèo khó và tương lai phồn thịnh. Hải Phòng như một thực thể sống đang vươn mình, không còn bó hẹp trong một đô thị cũ mà đã mở toang cánh cửa hướng ra phía mặt trời mọc.
Nhưng lạ lắm, Hải Phòng của tôi vẫn giữ được cái hồn riêng của gió biển và tiếng sóng, của những con người thẳng thắn, hào hiệp, chân tình. Tôi vẫn bắt gặp những gánh hàng rong nơi góc chợ Đổ, chợ An Dương, chợ Cầu Rào, vẫn nghe tiếng gọi nhau thân quen trên những con ngõ nhỏ ở phố Cát Cụt, phố Cấm, phố Hạ Lý, vẫn thấy đâu đó một Hải Phòng rất cũ mà cũng rất gần, rất thật ở ngay dải vườn hoa trung tâm thành phố, ở ngay mặt đường Cầu Đất, trong xóm Lạc Viên, làng Vĩnh Niệm, khu Sở Dầu. Có thể chính điều ấy đã níu giữ trái tim tôi, để dù đi đâu, chỉ cần thoáng thấy sắc đỏ hoa phượng là lòng lại muốn quay về, bởi hoa gợi ký ức tuổi thơ. Gợi những mùa thi và những lần bịn rịn chia tay trên sân ga, những lời âu yếm bên hồ An Biên chưa kịp nói. Hơn hết, nó là biểu tượng của một thành phố luôn rực cháy trong khát vọng, niềm tinvà tình yêu dành cho chính mình. Qua hơn bảy chục năm sau ngày giải phóng, sắc đỏ ấy vẫn không hề phai, mà còn rực rỡ, sâu sắc hơn, như một lời khẳng định về sức sống bền bỉ của mảnh đất Hải Phòng.
Không phải vì những điều lớn lao, tôi yêu Hải Phòng bởi những điều rất đỗi bình dị. Đó chỉ là buổi chiều tôi đứng bên bến cảng nhìn tàu ra khơi, là sáng sớm nghe tiếng còi xe hòa vào tiếng sóng, là những con đường rợp bóng phượng đỏ mỗi khi hè về. Hải Phòng trong tôi mãi là một nơi chốn, là một phần ký ức, một phần tâm hồn. Mỗi tháng Năm, khi hoa phượng lại nở, tôi biết rằng mình đang được sống trong một dòng chảy vừa cũ vừa mới – nơi quá khứ và hiện tại giao nhau, nơi tình yêu quê hương không bao giờ tắt. Hải Phòng vẫn ở đó, như một ngọn lửa đỏ giữa lòng tôi, cháy mãi, ấm mãi, và gọi tôi trở về.
