Chương tám
Quan kiến lăng sử Bá Thông đứng sừng sững trên đài cao, ngài rất hài lòng khi dưới chân ngài một khung cảnh kỳ vĩ đang diễn ra, quy mô hình hài chiếc lăng khổng lồ đang ình thành. Hôm nay gỗ của ba mưoi tổng trong cả xứ sở sẽ lần lượt đưa về. Những cây chò chỉ hàng nghìn năm ngạo nghễ trong vùng rừng Lâm Nga bị hạ xuống theo đường sông vượt lên, những cây gỗ mọc chơ vơ trên đồi cây vùng Ai Lai dưói nắng bỏng rát, thớ gỗ xoắn lại như người còi, đỏ rực màu đất dao chém vào cũng quằn, bị đốn xuống vượt núi sang. Quan Kiến lăng đã lệnh rồi, chỉ trong năm ngày, gỗ phải về hết, cũng như lệnh chuyển đá của ngài ban ra – chỉ trong 10 ngày là phải hoàn chỉnh. Trông bề ngoài, quan Kiến lăng hiền lành, mơ mộng tưởng được chăng hay chớ, đi vào công việc, mói hay. Kiến lăng sử là một thiết quan. Chẳng thế mà tổng Bi Nhương đã có hai kẻ bị chém đầu vì cậy mình ở đất vua định trì hoãn, chùng chình lệnh quan. Còn các tổng khác, để thực thi thòi hạn sắc chỉ vua – mà tất cả đều do quan kiến lăng sử Bá Thông soạn thảo đã bỏ hết công việc làm ăn, sinh sống để đào đá, đẵn gỗ cho lăng. Vất vả, hiểm nguy không được các quan sở tại tính. Thằng dân đen là cái gì!
Vừa thấy một cánh buồm đại sắc tím trên có treo cờ đuôi nheo màu tía, hiệu lệnh ưu tiên cho việc xây lăng vua (có màu cờ này tất cả mọi thuyền trên sông đều phải nhường đường) quan Kiến lăng sử đưa ống viễn vọng lên. Khi đã nhìn kỹ cây gỗ chở trên thuyền ngài gật đầu tỏ ra thích thú – trông sắc gỗ đó phải là trầm hương, “Chà, cây trầm này có lẽ phải đến 2000 năm, ba bốn trai đinh vòng tay mới ôm xuể, mới biết dân giỏi thật, chỉ một chiếc thuyền nhỉnh hơn cây gỗ một chút, mà,… ồ, lại chiếc thuyền sau, – Kiến lăng sử đưa kính viễn vọng lên, – rõ là gỗ cẩm lai, những vân sắc đan chéo của gỗ được ánh nước phản chiếu ánh mặt trời dội lên, sáng rực. Hay thật, tuyệt thật”. Chưa bao giờ Kiến lăng sử lại chứng kiến tận mắt và có trong tay mình nhiều vật liệu quý như vậy. Đá đủ các loại, gỗ đủ thứ cây. Hết đợt gỗ, vàng và kim cương sẽ về. Hồi ở làng, Kiến lăng sử chỉ ao ước một cây gỗ có vòng đo 5 sải để xẻ ra, hoặc một tảng đá cao 10 trượng để đục đẽo mà không được. Còn lúc này, dưới chân ngài, tất cả sản vật của xứ sở Ti Thu trù phú mà nghèo hèn đã tề tựu, ngài sẽ làm sản vật đó bừng lên, sinh động và rực rỡ hẳn trong vẻ đẹp oai nghi và hùng tráng của tòa lăng. Lịch sử Ti Thu này, những lời nói của ngài với thế hệ mai sau, và cả những con người đang xoay trần dưới ánh nắng chói chang của Kinh thành để đục đẽo sẽ được khảm trên tường lăng.
- Trình quan Kiến lăng.
Giọng nói của viên đốc công đổng lý Tinô khản đặc rụt rè cắt ngang cảm xúc của quan Kiến lăng. Ngài quay sang trán ngài cau lại. Mỗi lần nhìn thấy khuôn mặt vuông như đẽo có hai con mắt chạch bé xíu lóng lánh của Tinô, bao giờ quan Kiến lăng cũng có ý nghĩ ghê tởm. Tinô là người làng Si cùng tổng Bi Nhương với ngài, ngài rất biết hắn là một kẻ ti tiện, cái gì cũng chỉ vơ vào cho mình, nhưng bù lại, trong người kẻ ti tiện đó có đôi bàn tay vàng và một cái đầu tính toán giỏi kỳ lạ. Đôi mắt chạch của hắn không mở to được, nhưng rất ít vật gì dù bé đến đâu, hoặc to thế nào có thể lọt qua mắt hắn. Tất cả sự lộn xộn trên mặt đất có Tinô trở nên ngăn nắp, trật tự. Khi Kiến lăng sử cho gọi hắn lên giao cho chức Đốc công đổng lý, quai hàm hắn bạnh ra, đôi mắt bé loé lên trong phép tính khẩn cấp. Hắn cắp tráp đến quỳ dưới trướng quan Kiến lăng sử, giọng ngọt ngào:
- Con biết. Ngoài tình chủ tớ, con với quan Kiến lăng sử là người trong họ, con là em con dì, còn quan Kiến lăng sử là anh con già, một giọt máu đào… Con biết chỉ trên dòng họ quan Kiến lăng sử đời đời là ăn lộc vua, dạo thấy quan cứ từ chối ơn triệu của vua, con cứ lo mãi, không phải lo vua giận, mà lo xứ sở, giang sơn Ti Thu này không được vẻ vang vì bàn tay và khối óc tài ba của đại nhân.
- Thôi, Tinô, người hãy nghe, ta biết tài của ngưoi.
-Dạ.
- Ta giao cho người chức Đốc công đổng lý.
-Dạ.
- Người phải coi sóc tất cả mọi việc trên công trình lăng, không được để chệch, để chậm ý đồ của ta.
-Dạ.
Quan Kiến lăng đứng dậy nhìn vào gáy của đốc công.
- Việc nữa, ta sẽ thưởng hậu cho ngưoi nếu ngưoi làm được việc, nhưng sẽ phạt nặng ngưoi nếu ngưoi tham lam.
- Dạ…
Hôm bất ngờ quan Kiến lăng về quê, ngài có ý rẽ qua nhà đốc công Tinô, ngài sững người trước toà đinh thự bát ngát, thay thế cho căn nhà gạch cũ bé nhỏ. Ngài giục kiệu lại gần, nhận ra gỗ đá đều từ lăng mà ra. Khi quay trở lại công trình, ngài gọi đốc công lên, chưa đợi ngài nói, Tinô đã cúi gục người xuống, đôi mắt chạch ngước lên như mắt chó cầu khẩn, giọng hắn rủ rỉ.
- Tâu Kiến lăng sử đại quan, ngài là đại nhân, tầm của của ngài là trời xanh kia trói buộc, tên tuổi ngài sẽ được ghi vào sử xanh, còn con loại tiện nhân nhỏ bé, mắt con chỉ nhìn được lên trần nhà, và không thoát được qua mụ vợ xấu xa và lũ con dớt dãi của con. Con đi hầu quan, bỏ đêm, bỏ ngày, lao tâm khổ tứ, và dù sao con cũng có một chức quan nhỏ, chả nhẽ nhà con lại chỉ như xưa, với lại gỗ đó, đá đó toàn do con được các tổng biếu những thứ không xứng với lăng, công sức của dân từ ngàn sâu, từ thâm sơn chả lẽ bỏ phí. Con biết ngài cũng biết công con, ngài sẽ thưởng. Nhưng con nghĩ, phần vì ngài bận nghĩ cao xa, phần ngày mai thế nào, con đâu đã biết, vì thế con liều lĩnh đón nhận của chúng, mà khi sửa sang nhà cửa, con đều bảo vợ con con rằng đấy là lộc vua, đây là ân tri của quan Kiến lăng sử, người anh họ con nhà già của con.
- Thôi, đã trót thì thôi. Từ sau ta còn thấy mi hà lạm thì đừng trách – quan Kiến lăng phẩy tay quay vào ngài nghiệm ra đốc công đổng lý Tinô nói đúng một phần, còn lúc này, ngài cau mặt hỏi giật giọng.
- Có chuyện gì nữa?
- Trình ngài, hai thợ cả đảm nhận xây phần lăng phía tây bị đám thợ giết chết, xác chưa tìm thấy.
N.H
