Mở tập thơ “Hoa biển” (Nhà xuất bản Văn Học – 2026) của nhà thơ Trần Thúy Hoàn, bạn đọc như bước vào một hành trình tâm tưởng đầy ắp sắc màu và âm hưởng. Đó không chỉ là hành trình của một người yêu thơ đi tìm cái đẹp, mà còn là hành trình của một tâm hồn luôn thao thức với những giá trị cội nguồn, những trầm tích văn hóa và tình yêu tha thiết dành cho quê hương.
Bao trùm toàn bộ tập thơ là hơi thở mặn mòi của biển cả. Là người con của đảo Cát Hải ở thành phố Hải Phòng, nhà thơ Trần Thúy Hoàn dành những vần thơ đẹp nhất, tình nhất cho mảnh đất quê mình. Từ một “Đảo Cát quê em” với “giếng nước cây đa”, “biển biếc cánh cò” đến một “Hải Phòng thành phố tháng Năm” rực rỡ sắc phượng vĩ và tiếng còi tầm thao thiết.
Bài thơ “Hải Phòng thành phố tháng Năm” làmột bài mang tính thời đại, tổng hòa được vẻ đẹp của thiên nhiên, lịch sử và sự phát triển mạnh mẽ của thành phố Cảng. Hoa phượng vĩ trong bài thơ không chỉ là cây cỏ, nó là “ngọn lửa” thắp sáng ký ức 70 năm giải phóng. Tiếng “còi tầm” được ví như “tiếng thở” của thành phố, gợi lên nhịp sống công nghiệp sôi động nhưng cũng đầy tình người. Bài thơ không chỉ nhìn về quá khứ mà còn hướng tới tương lai với hình ảnh Cảng Lạch Huyện, những con tàu lớn vươn ra đại dương. Sự đan xen giữa “áo dài thắp lửa” (vẻ đẹp mềm mại) và “những bến cảng vươn mình” (vẻ đẹp cường tráng) tạo nên một bức chân dung Hải Phòng đa diện: hào hùng trong chiến đấu và rực rỡ trong dựng xây. Nhà thơ thể hiện niềm tự hào của một người con luôn coi Hải Phòng là bến đỗ, là niềm tin yêu sắt son vào sự chuyển mình của thành phố Cảng quê hương.
Biển trong thơ chị không chỉ là cảnh sắc, mà là một thực thể sống động, là “Biển Mẹ hời ru” nuôi dưỡng bao thế hệ người dân làng chài cần cù, dũng cảm.
Bài thơ “Chuyện Tình bên giếng cổ” như là một tiếng vọng của hồn làng, mang màu sắc văn hóa dân gian đậm nét, là nhịp cầu nối giữa quá khứ tuổi thơ và hiện tại giữ gìn di sản. Hình ảnh giếng cổ, Miếu Bà Chúa Giếng và cụ Duối già hiện lên như một bộ ba biểu tượng của làng quê Việt Nam. Tác giả khéo léo sử dụng các chi tiết đời thường như “tắm tồng ngồng”, “xếp lượt chờ thùng” để tạo nên một không khí chân thực, gần gũi. Từ lời dặn của mẹ “Đền Miếu Bà thiêng lắm”, đến sự chiêm nghiệm khi trưởng thành, tác giả cho thấy sự chuyển biến trong nhận thức: từ nỗi sợ hãi trẻ thơ đến sự tôn kính, trân trọng những giá trị tâm linh cho nếp làng. Hình ảnh cụ Duối già như một “nhân chứng sống”, một người gác đền cho ký ức của bao thế hệ.
Nhưng Trần Thúy Hoàn không chỉ dừng lại ở tiếng sóng. Chị là một người “nợ” văn chương và “nợ” những giá trị lịch sử. Những vần thơ chị viết ở Thành Nhà Hồ, chùa Vĩnh Nghiêm, non thiêng Yên Tử hay làng Sen quê Bác đều lấp lánh sự kính ngưỡng trước tài trí cha ông và những chứng tích sử xanh. Chị soi mình vào “Mộc Bản Kinh”, vịn tay vào “Cửa Thiền” để tìm sự an lạc, buông bỏ những ưu phiền của thế thái nhân tình.
Bài thơ “Viết ở Thành nhà Hồ” không chỉ đơn thuần là cảm xúc của một du khách khi đứng trước một di sản thế giới, mà là sự chiêm nghiệm sâu sắc về lịch sử và sức lao động của nhân dân. Tác giả mở đầu bằng hình ảnh bóng kinh thành đã “bay về trời”, sự oai hùng của vương triều Hồ chỉ còn lại những “bức tường đá xanh”. Tuy nhiên, cái tĩnh lặng của đá lại làm bật lên cái động của lịch sử. Điểm sáng nhất của bài thơ là sự khẳng định: “Người xây thành đều là nhà nông / Bỏ cày cuốc về An Tôn đẽo đá”. Tác giả đã kéo di sản từ tầng lớp cung đình về với đôi bàn tay chai sần của người nông dân. Câu thơ “Nắng mắc võng ngang trời Thanh Hóa” là một hình ảnh nhân hóa cực kỳ đắt giá, nó làm dịu đi cái khô khốc của đá, cái nóng của miền Trung và gợi lên vẻ đẹp thanh bình của hiện tại đang soi chiếu vào quá khứ.
Một nét đặc sắc khác trong tập thơ là sự chiêm nghiệm về thân phận và nghĩa tình. Đó là sự thấu cảm sâu sắc với vẻ đẹp và những nỗi niềm riêng mang của người phụ nữ trong “Hoa biển làng chài” hay “Dốc đàn bà”.
Bài thơ “Dốc đàn bà” là một trong những bài thơ có chiều sâu tâm lý nhất trong tập thơ này, thể hiện sự thấu cảm của tác giả với giới nữ của mình. “Dốc” không chỉ là địa hình, mà là biểu tượng cho những thăng trầm, những khúc quanh nghiệt ngã trong cuộc đời người phụ nữ. Tác giả viết về những người đàn bà “lỡ làng”, “đa đoan” bằng một giọng thơ đầy bao dung. Câu thơ kết: “Để ngàn vách đá nở hoa buốt trời” mang một vẻ đẹp phi thường. “Hoa buốt” là loài hoa nở trong cái giá lạnh, đại diện cho bản lĩnh của người phụ nữ, càng trong nghịch cảnh, họ càng tỏa sáng rực rỡ và kiên cường. Hình ảnh “Trầu têm hai lá ruột cau” gợi nhắc đến truyền thống, đến sự gắn kết bền chặt nhưng cũng đầy “dùng dằng” của tình cảm con người.
Giữa nhịp sống hiện đại hối hả, bài thơ “Tết về thơm lại Tết xưa” như một khoảng lặng để người đọc tìm về những giá trị nguyên bản của gia đình và tình yêu quê hương. Tết trong thơ Trần Thúy Hoàn không chỉ là một mốc thời gian mà là một “mùi hương”, mùi vị của sự đoàn viên và của những nhọc nhằn xưa cũ. Hình ảnh người cha ngư dân với đôi bàn chân “nứt nẻ” vì sóng gió, cần mẫn kéo lưới để lo cho cái Tết của con cái là một hình ảnh ám ảnh và xúc động. Đó là sự hy sinh thầm lặng của những người đàn ông miền biển, lấy sự mặn mòi của đại dương để đổi lấy sự ngọt ngào cho mái ấm. Bài thơ nhắc nhở chúng ta rằng, dù đi đâu về đâu, cái Tết “thơm” nhất vẫn là cái Tết có sự hiện diện của cha mẹ và những truyền thống cũ.
Đó là lòng biết ơn sâu nặng, là những món “nợ” đời, nợ cha mẹ, nợ thầy cô để “nên người”. Chị viết cho bạn bè, cho những người đồng nghiệp đã đi xa bằng tất cả sự chân thành, ấm áp của một trái tim “thanh bần trước gió trước giông”.
Về nghệ thuật, Trần Thúy Hoàn sử dụng linh hoạt các thể thơ truyền thống như lục bát, thơ bảy chữ, tám chữ với ngôn từ giản dị nhưng giàu hình ảnh và sức gợi. Chị khéo léo đan cài các địa danh, điển tích và lời ăn tiếng nói mộc mạc của quê đảo, tạo nên một phong vị rất riêng, vừa chân quê, vừa đằm thắm.
Tập thơ này chính là một “kho lưu truyền” những ký ức và cảm xúc. Xin trân trọng giới thiệu với bạn đọc để cùng lắng nghe, thấu cảm và yêu thêm những vẻ đẹp bình dị mà cao quý của cuộc đời qua lăng kính tâm hồn của nữ sĩ Trần Thúy Hoàn.
H. K.
