Cầu Bạch Đằng nối cao tốc Hạ Long – Hải Phòng là cây cầu lớn nhất cả nước và đứng thứ 3 trong số 7 cây cầu dây văng có nhiều nhịp nhất thế giới. Cầu Bạch Đằng và đường dẫn được xây dựng trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh và thành phố Hải Phòng, có chiều dài gần 5km, mặt cầu rộng 25m, thiết kế bốn làn xe, vận tốc tối đa 100 km/giờ. Chịu được động đất cấp 8…
Cây cầu nối đôi bờ văn hóa, lịch sử
Bây cây cầu bạch Đằng, cây cầu nối hai địa phương Hải Phòng và Quảng Ninh trên trục đường cao tốc Hà Nội – Hai Phòng – Quảng Ninh đã quá quen thuộc rồi. Và năm 2023 con đường còn nối tiếp đến địa đầu Móng Cái. Một con đường thông suốt từ thủ đô Hà Nội về tới miền biên giới Móng Cái là một ước mơ không có trong những ước mơ của người dân Quảng Ninh nói riêng, của nhân dân trong vùng nói chung. Là cây cầu nối đôi bờ văn hóa,lịch sử của một vùng đất chung là cửa biển, cửa sông Bạch Đằng…
Có thể nói cây cầu Bạch Đằng là một kỳ tích của sự năng động trong tư duy phát triển vùng kinh tế trọng điểm Hà Nội-Hải Phòng-Quảng Ninh, là những bứt phá ngoạn mục của các thế hệ lãnh đạo tiền nhiệm hai địa phương Quảng Ninh và Hải Phòng. Công trình đường cao tốc, cầu Bạch Đằng nối đôi bờ dòng sông lịch sử là một minh chứng cho sự phát huy năng lực, nội lực của hai địa phương. Là cùng chung mục tiêu phát triển tỉnh, thành phố của mình với mục tiêu mà Nhà nước, mà Đảng ta đã kiên định trong nhiều thập niên qua là dân giầu, nước mạnh, xã hội phồn vinh…
Cầu Bạch Đằng được thông xe đưa vào sử dụng vào dịp kỷ niệm ngày Quốc khánh mùng 2 tháng 9 năm 20218 là một niềm vui vô bờ của nhân dân hai bên bờ dòng sông Bạch Đằng lịch sử. Theo tài liệu về cây cầu đặc biệt này có tổng chiều dài 5,4km và rộng 25m, gồm 4 làn xe và 2 làn dừng khẩn cấp, cầu Bạch Đằng không chỉ là một công trình giao thông quan trọng mà còn là một biểu tượng mới của tỉnh Quảng Ninh, là sự kết nối các tỉnh trong khu vực trong tam giác kinh tế với tỉnh Quảng Ninh. Là một Kiến trúc ấn tượng với hệ thống dây văng, nhìn từ xa như một cây đàn T’rưng mở lớn dựng lên giữa bầu trời của vùng cửa sông, cửa biển thật kỳ vỹ! Cầu có ba trụ tháp chính, trong đó trụ tháp giữa cao đến 99,74m, tạo nên một điểm nhấn độc đáo trên sông. Thiết kế này không chỉ đảm bảo tính thẩm mỹ mà còn đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật cao nhất, giúp cầu có thể chịu được các điều kiện thời tiết khắc nghiệt và tải trọng lớn.
Cầu chịu được động đất cấp 8. Cầu Bạch Đằng là biểu tượng cho quy mô và kỹ thuật xây dựng của ngành cầu đường mới của Việt Nam. Nhà thầu công ty Cổ phần xây dựng và lắp máy Trung Nam (Trungnam E&C) đã vượt qua mọi thử thách khắc nghiệt để hoàn thành cây cầu như thiết kế.
Với cây cầu Bạch Đằng không chỉ người Quảng Ninh vui mừng, mà cả vùng đất đồng bằng Bắc bộ ven biển này đều vui mừng, vì cây cầu đã kết nối, đã giảm tải rất lớn cho các ngả đường bộ đến các tỉnh thành phố trong vùng. Sau hơn 3 năm tích cực thi công, dự án cao tốc Hạ Long – Hải Phòng và cầu Bạch Đằng kết nối Quảng Ninh- Hải Phòng- Hà Nội được thông xe chính thức vào ngày 1/9/2018.
Với tôi và nhiều người thường xuyên phải di chuyển giữa Quảng Ninh và Hà Nội trong tuần vì công việc, vì mưu sinh thì cầu Bạch Đằng nối hai vùng đất quen thật sự cho chúng tôi một niềm vui vô bờ gấp bội. Cây cầu nối hai bờ dòng sông lịch sử Bạch Đằng, là nối gần lại hai vùng đất cửa biển là Hải Phòng và Quảng Ninh gần hơn, gắn kết hơn. Bởi lẽ hai địa phương cùng có chung nhiều hoạt động kinh tế cảng biển, nuôi trồng thủy hải sản, di tích lịch sử văn hóa… Cái quen thuộc ấy đôi khi bạn bè chúng tôi vẫn bị “lẫn” vào nhau vì mọi hoạt động đều có những điểm chung là thế mang hơi hướm văn hóa, lệ tục, lối sống của người vùng cửa sông, cửa biển ở phía Đông bắc của Tổ quốc này.
Nếu ta ngược thời gian, tầm trên 30 năm thì cả vùng đất này đều chung một nỗi niềm đò giang cách trở. Rồi năm tháng đi qua, nhiều cây cầu được thay thế như cầu Kiền thay phà Kiền, như cầu Bính thay phà Bính. Gần đây nhất, với người dân hai bên bờ sông Bạch Đằng còn vui mừng chào đón cây cầu Rừng nối đôi bờ Thủy Nguyên của (Hải Phòng) và Quảng Yên của (Quảng Ninh) thay thế phà Rừng giữa hai vùng đất….
Những cây cầu nối đôi bờ Bạch Đằng như chứng minh cho sức mạnh của trí tuệ, của quyết tâm giữa hai địa phương cùng chung trách nhiệm xây dựng, phát triển quê hương vùng mỏ anh hùng, quê hương của những mùa hoa phượng đỏ rực tháng năm là Hải Phòng đầy khí chất từ các bậc tiền bối cách mạng đã làm nên.
Với cây cầu Bạch Đằng nối liền hai miền đất bên dòng sông lịch sử thân quen như tôi muốn nói, thật sự là một công trình mang tầm vóc lịch sử lớn có ý nghĩa đặc biệt trong thời đại Hồ Chí Minh. Là sự vượt lên thách thức trí tuệ của người Việt, “chả có gì làm khó” khi quyết tâm đã được đặt lên bệ phóng thì việc gì cũng thành công.
Tư duy đổi mới và thành tựu của vùng đất cùng chung dòng sông văn hóa, lịch sử
Tôi nhớ năm 2018, nhóm văn nghệ sĩ chúng tôi được đến thăm quan công trường cầu khi chuẩn bị hợp long – một trong những công trình trọng điểm của tỉnh Quảng Ninh năm đó là đường cao tốc Hà Nội-Hải Phòng-Quảng Ninh, là sân bay Vân Đồn, Cầu Bạch Đằng – đã khiến chúng tôi ai cũng bày tỏ niềm mừng vui khôn xiết. Đứng ở đỉnh cầu nhìn xuống dòng Bạch Đằng, nơi từng là chiến địa dìm quân Nguyên Mông của quan quân nhà Trần hơn 700 năm qua càng tự hào hơn về thế hệ người Việt Nam hôm nay. Từ chiến thắng lừng lẫy hơn 700 năm qua mà vị tướng tài danh Trần Hưng Đạo đã bẻ gẫy những mưu đồ xâm lược của đế quốc Nguyên Mông hùng mạnh ngày đó mà thêm bao niềm cảm xúc về các bậc tiền nhân. Đủ thấy một tinh thần Việt cực kỳ đỉnh cao của hơn 700 năm trước. Tinh thần bách chiến, bách thắng ấy, tôi chợt mường tượng, như thể các vị danh tướng nhà Trần đã ủy thác cho thế hệ hôm nay để cả hai tỉnh cùng thực hiện được khát vọng lớn, chung một con đường, chung một nhịp cầu! Là cùng chung một nhịp đập trái tim vì sự phát triển của hai vùng đất thân quen giữa đôi bờ Bạch Đằng lộng gió biển. Hai vùng đất cùng chung một tiếng gà trưa, chung một tiếng gọi đò, chung một giọng hát Đúm lúng liếng bền bờ Thủy Nguyên và Quảng Yên. Cùng chung một mùa lễ hội Bạch Đằng, cùng chung những lệ tục của hai bên bờ Bạch Đằng đầy gió, đầy nắng và niềm tự hào dân tộc không phân chia ấy. Đó là tinh thần của tiếng sóng bách chiến, bách thắng của các vị vua cầm quân ba lần đánh tan quân xâm lược trên dòng sông cửa biển Bạch Đằng này.
Đến Hải Phòng, giống như tôi nhiều người sẽ tìm cách vào thăm quan Di tích lịch sử Bạch Đằng bên phía Thủy Nguyên. Đứng ở vị trí khu di tích này nhìn qua mặt sông là cùng chung mặt sông Bạch Đằng phía Quảng Yên (Quảng NInh)…Khu du tích Bạch Đằng Giang là một trong số ít địa điểm du lịch thực hiện thành công “3 không” bao gồm: không thương mại, không thu phí, không rác thải. Nhờ nguyên tắc “3 không” này, khu di tích đã mang đến một không gian văn hóa – lịch sử bình yên đúng như chủ nhân xây dựng mong muốn.
Đến khu di tích Bạch Đằng (Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng) tôi nghĩ, bất kể du khách nào cũng sẽ cso cảm xúc như tôi, là dâng lên tột đỉnh niềm tự hào vô song khi đứng trước ba vị tướng tài là ba vị Vua đã làm nên chiến thắng lẫy lừng trong lịch sử dân tộc chống giặc ngoại xâm là đức vua Ngô Quyền, là đức vua Lê Đại Hành và Quốc Công Tiết chế Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn! Một niềm tự hào tuyệt đối khi đứng ở cửa biển Bạch Đằng nghĩ về sự cống hiến tột cùng của các bậc tiền nhân vì công cuộc chống giặc ngoại xâm trong lịch sử giữ nước. Một hào khí Bạch Đằng như được dâng lên trọn vẹn nhất, từ nơi này, khi ta đứng trước ba tượng đài như là hiện thân của hào khí dân tộc Việt Nam tụ lại ở vùng cửa biển Đông Bắc mênh mang này.
Và chợt nhớ, có ngày tôi lang thang với bạn văn Hải Phòng, tôi lại được biết thêm các vị trí dựng trại đóng quân bên bờ Bạch Đằng của Ngô Quyền, những chứng tích vẫn còn rải khắp các làng quê giờ đã lên phố phường của thành phố Hải Phòng hôm nay.
Hôm tôi đi đón bạn bên Hải Phòng, xe vút qua con phố đó, tôi đã rất đỗi ngạc nhiên thấy ba chữ Từ Lương Xâm. Khi tôi hỏi bạn taxi trẻ tuổi, bạn ấy chỉ nói bâng quơ chỗ ấy là đền thờ cụ Ngô Quyền. Tôi tra theo tài liệu thì hiểu thêm : “Từ Lương Xâm từng là căn cứ quân sự, sau là đền thờ anh hùng dân tộc Ngô Quyền, người đánh bại quân Nam Hán trên sông Bạch Đằng năm 938. Từ Lương Xâm tọa lạc ở tổng Lương Xâm, huyện An Dương, phủ Kinh Môn, trấn Hải Dương, nay là phường Nam Hải, quận Hải An, thành phố Hải Phòng. Ngôi đền này được suy tôn là Từ Cả, đứng đầu trong hệ thống đền, miếu thờ Ngô Quyền trên vùng cửa sông Bạch Đằng. Theo bản “Tiền Ngô Vương thiên tử ngọc phả lục” do Đông Các đại học sĩ Nguyễn Bính thời nhà Lê biên soạn, vào năm 938 khi kéo quân về cửa sông Bạch Đằng bố trí thế trận, Ngô Quyền sớm nhận ra vị trí chiến lược của làng Dầm – tức làng Lương Xâm, tên cũ là Lãng Thâm. Ông cho đặt đồn quân lớn là đại bản doanh chỉ huy tiền phương (còn đồn chỉ huy được đặt tại làng Cấm, khu vực trụ sở UBND thành phố hiện nay), huy động nhân dân đắp thành vành kiệu…Đánh bại quân Nam Hán trên sông Bạch Đằng, kết thúc gần một nghìn năm Bắc thuộc, Ngô Quyền lên ngôi vua, lập ra nhà Ngô, trị vì từ năm 939 đến 944.”
Địa danh Xâm Bồ cũng chính là nơi ghi dấu tích Trần Hưng Đạo với trận Bạch Đằng mới được Nhà nước phong tặng Di tích lịch sử đặc biệt cấp Quốc gia.
Khi tôi đến làng hoa Hạ Lũng có gia đình nhà bạn thơ Vũ Thúy Hồng, thuộc phường Đằng Hải, quận Hải An (cũ), Hải Phòng, hỏi đình Hạ Lũng có từ bao giờ, theo tư liệu tìm hiểu được biết vị Vua tài giỏi Ngô Quyền đã được nhân dân tôn suy làm vị thánh thờ Ngài tại đình làng. Và đền Từ Lương Xâm cũng do nhân dân tôn kính mà lập nên sau ngày Vua Ngô Quyền mất. Những câu chuyện quanh cửa biển bắt vào dòng Bạch Đằng bên này sông, bên kia sông đều xoanh quanh những vị nhân thần tiền bối lừng danh ấy.
Nhà thơ Vũ Thúy Hồng, người sinh ra gắn bó với Hải Phòng đã bùi ngùi kể cho tôi về Hải Phòng hôm nay, với góc nhìn của cánh văn nghệ chúng tôi thì đó là một vùng đất nở hoa theo suốt chiều dài lịch sử của dân tộc. Thế hệ chúng tôi chỉ có thể biết được không gian cửa biển, cửa sông Bạch Đằng theo hình thù hôm nay. Là một cảng biển mang tên Đình Vũ hiện đại tấp nập tàu thuyền hàng hóa đi về từ bốn biển năm châu… Nhưng có ai biết đâu chỉ chưa đến nửa thế kỷ đi qua, thì đúng là như người xưa đã nói “nương dâu, bãi bể” cả rồi! Năm 1980 khi thành phố đắp đập Đình Vũ tức là con đường Đình Vũ bây giờ đấy, thành phố huy động nhân dân, học sinh cấp ba của thành phố như Ngô Quyền, Thái Phiên, Trần Nguyên Hãn là 3 trường lớn của nội thành đều phải đi lao động đắp đập. Và để có con đường đẹp như tranh mang tên Đình Vũ – Lạch Huyện bây giờ là cả quá trình phát huy hết năng lực, đổi mới từng thời kỳ của các thế hệ nhân dân dân thành phố Hải Phòng.
Theo nhà thơ Vũ Thúy Hồng, người gắn bó cả cuộc đời ở cảng Hải Phòng thì: Cảng Đình Vũ là hai bến cảng đầu tiên của toàn bộ khu vực Đình Vũ, cô là người tham gia từ ngày đầu làm lễ động thổ xây dựng hai cầu cảng, lúc đó các vị làm nhiệm vụ còn phải lội ra làm lễ cúng! Sau khi có hai cầu cảng Đình Vũ thì hệ thống cảng ở toàn bộ khu vực đường ấy mới phát triển thành ra như bây giờ. Năm 2008 khi xây dựng hai cầu cảng, khu vực Đình Vũ bây giờ vẫn là bãi bồi mênh mông, xung quanh là sông, là bãi lầy sú vẹt, là bùn. Tính đến nay đã17 năm đi qua, đã có thêm gần 30 bến cảng và khu công nghiệp, cũng là một kỳ tích của thành phố Cảng Hải Phòng thời kỳ đổi mới.
Vâng, tôi xin lan man một chút vì từ cây cầu mang tên Bạch Đằng nối hai quê hương Quảng Ninh và Hải Phòng với những thân quen vì có một vùng văn hóa đi cùng dòng Bạch Đằng lịch sử. Để hiểu thêm, để yêu thêm vùng đất quá quen thuộc mà bao năm cứ xa cách vì đò giang cách trở. Bây giờ tôi có thể sang Hải Phòng ăn sáng, uống cà phê với bạn và trở về Hạ Long chỉ trong vòng một … nốt nhạc, nói như các bạn trẻ thời bây giờ, và từ Quảng Ninh sang Hải Phòng dễ như tôi đi trong thành phố của tôi…
Đúng là cây cầu nối vạn triệu niềm vui, nối liền các mạch “đứt gẫy” khi giao thông chưa kịp thông, chưa đáp ứng kịp với đời sống hiện đại. Một dấu chấm lịch sử, một mốc son lịch sử và là một niềm tự hào vô bờ của người dân khi được hưởng những tiện ích mà thực sự nói như nhiều người trong mơ cũng không bao giờ mơ được. Giấc mơ có cây cầu Bạch Đằng là giấc mơ không có trong mọi giấc mơ của cư dân hai bên bờ sông lịch sử ấy, nhưng nay đã thành hiện thực!
Vì thế, cây cầu Bạch Đằng đã trở thành biểu tượng của ý chí, là biểu tượng của Quảng Ninh, một nhịp cầu quan trọng kết nối các khu kinh tế trọng điểm của vùng từ Hà Nội, Hải Phòng, đến Quảng Ninh, tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển công nghiệp, dịch vụ và du lịch. Và tính đến năm 2025, sau hơn 5 năm cây cầu sừng sững bắc qua dòng sông lịch sử đã và đang phát huy hết các thế mạnh phát triển trong vùng, có tác động tích cực với tất cả các hoạt động của cả một vùng dân cư rộng lớn của miền Bắc, nối liền các tỉnh phía bắc từ con đường cao tốc Hà Nội-Hải Phòng-Quảng Ninh. Cây cầu Bạch Đằng mang một sứ mệnh đặc biệt của thời kỳ đổi mới, của một tầm nhìn mới về vị thế của vùng đất hai bên bờ Bạch Đằng hôm nay. Những hữu ích của cây cầu Bạch Đằng với người hay phải di chuyển như tôi và nhiều người giống như tôi là một đặc ân của thời đại mới đã mang đến một món quà vô giá cho đông đảo người dân trong vùng.
Cây cầu Bạch Đằng nối hai bờ sông lịch sử trở thành một chứng nhân của thời đại mới, sẽ chứng kiến và chuyên chở muôn vàn niềm vui của đông đảo nhân dân các tỉnh thành phố ven biển phía Bắc bộ. Là phát triển các hoạt động kinh tế, văn hóa xã hội của cả vùng đồng bằng ven biển Bắc bộ kết nối đến với Quảng Ninh. Và nhân dân cả nước, quốc tế đến với Hải Phòng, với Quảng Ninh thuận tiện hơn theo những chặng đường về miền Đông Bắc của Tổ quốc từ con đường cao tốc có tên dung dị quốc lộ 5B và qua chặng đường có cây cầu Bạch Đằng nối đôi bờ dòng sông của một vùng văn hóa, lịch sử đặc biệt ở miền Đông Bắc bộ của Tổ quốc!./.
