Gần đây, Nga mất đi vẻ lầm lì, cô vui vẻ, hoạt bát khác thường. Sự thay đổi này, không cần một người từng trải cũng có thể dễ dàng nhận ra chỉ cần họ chú ý đôi chút. Vẻ đẹp của người phụ nữ một con căng đầy sức sống trông thật hấp dẫn, thật quyến rũ. Làn da Nga căng hồng mịn màng, khỏe khoắn. Cô lạc quan ngay cả khi bận rộn với những công việc nặng nhọc, những chuyện phiền lòng. Có lẽ Nga không bao giờ để ý đến vẻ đẹp trời ban của mình nên không khi nao cô Nga thấy cuộc sống của mình nhẹ nhõm hơn song lúc nào cô cũng canh cánh lo âu. Cô luôn thận trọng cảnh giác với từng tiếng động nhỏ, nhưng tình huống trớ trêu này thì có nằm mơ Nga cũng không bao giờ lường tới.
Ông Chính sang nhà bà Phiến, bước nhẹ như mèo, ông vào tới góc sân im ro không một tiếng động. Nga gỡ tay Trực ra rồi trân trối nhìn bố chồng miệng lắp bắp mãi mà không thành lời gì hết.
Cả làng, ai cũng biết ông Chính – bố chồng cô – coi ông bà Phiến như kẻ thù chỉ vì nỗi lầm của các bậc tiền bối từ cái thời cải cách ruộng đất. Nghe nói họ đấu tố nhau, bố ông Chính bị đem ra xử bắn với cái tội danh địa chủ “bóc lột” dân. Người mẹ quanh năm yếu ốm của ông không còn chỗ dựa khiến bà suy sụp nhưng bà phải gồng mình lên với tất cả chút sức lực còn lại để thay chồng. Cái sân gạch mấy chục mét vuông mẹ ông phải khó nhọc lật lên từng viên để trồng khoai vào đó. Năm anh em ông như cá mè một lứa lít nha lít nhít chưa đứa nào có khả năng lo toan được. Ông nhớ mỗi khi trời mưa xuống, mấy mẹ con đều háo hức mừng vì có ngọn khoai luộc. Mẹ ông ngày nào cũng nhắc các con cố chịu thêm thời gian nữa cho củ khoai to ra rồi bới, không được bới sớm lấy dãi khoai ăn không được mấy bữa sẽ hết. Họ hàng nội ngoại, thậm chí cả ruột thịt của cha mẹ ông cũng lánh xa không dám giúp đỡ mẹ con ông vì sợ liên luỵ. Hiếm hoi lắm mới có người dũng cảm đem cho gia đình ông nắm cơm, củ khoai, cái ngô nhưng cũng phải lén lút vào đêm. Mỗi ngày, ông cũng nhắc các em cố hóp bụng lại chịu đói, quên đi rồi củ khoai sẽ to. Rồi có một ngày, ông nhớ như in, mẹ ông bị bệnh, bà nói khó nhọc:
– Mai, các con dậy cuốc khoai nhé, có mấy chỗ đất nứt ra, củ to rồi đấy.
Thương mẹ, ông vừa xoa bóp cho bà vừa an ủi:
– Mẹ ngủ đi, sáng mai mẹ dậy sẽ có nồi khoai bở tơi, thơm phức giữa nhà.
Ông cười. Mấy đứa em cũng cười theo rồi rủ nhau đi ngủ sớm. Chắc chúng hy vọng, sáng mai tỉnh dậy sẽ gặp điều kỳ diệu. Nhưng, sáng hôm sau, vừa tinh mơ, cả nhà đã giật mình vì tiếng la ó, tiếng cuốc xẻng, tiếng chân người lộn xộn. Mở cửa ra, một cảnh tượng đập vào mắt khiến cả nhà bàng hoàng, mọi người xông vào sân nhà ông dỡ khoai. Chẳng mấy chốc, những luống khoai tan tành chỉ còn trơ lại đất. Chưa hết, mấy người trước đây làm thuê cho nhà ông đã xông thẳng vào chỗ cất giữ mấy bao thóc mà mẹ ông vẫn nói để ăn dè. Họ thản nhiên chia banh, chia bách. Mẹ ông ngóc đầu lên, hai tay qườ quạng yếu ớt còn miệng thì lạy van, kêu gào nhưng tiếng của bà chìm lịm trong những âm thanh ồn ào kia. Trong số họ, có không ít người, mới cách đây vài tháng, bà vẫn cưu mạng giúp đỡ. Bọn bạn trong xóm vẫn thân mật, vẫn bày trò cùng nhau nô đùa giờ cũng không thấy mặt mũi đâu. Nhìn mẹ, mấy anh em ông quên mất việc phải giữ những miếng ăn của mình lại. Tất cả nâng bà, chỉ biết khóc như ri. Mà có nhớ ra phải giữ thì sức lực của họ hỏi có thể làm gì. Trong lúc xô đẩy, ông nhìn thấy bố ông Phiến đã giẫm lên thằng Út làm nó khóc ngất. Khi đến nâng em dậy, ông mới phát hiện cánh tay của nó gãy, xương trồi cả ra. Ông nhìn mẹ khóc nấc từng hồi mà không thành tiếng, nhìn thằng Út cạn nước mắt, khản giọng như con mèo hen mà lòng ông như đứt ra từng đoạn. Tối ấy, mẹ ông lần bước ra khỏi giường, lật cối xay lên vét những hạt thóc còn sót ở ngõng cối để giã lấy chút gạo nấu cháo cho thằng em…Những chua chát, xót xa trong quá khứ, ông chưa một phút nào quên. Ít lâu sau mẹ mất. Bà ra đi khi sức cùng, lực kiệt và nỗi thất vọng, sự uất hận ngút ngàn. Ba đứa lớn đi ở cho thiên hạ. Hai đứa út mới bảy, tám tuổi phải theo làm con nuôi bà cô họ. Cái tổ ấm lúc nào cũng ríu rít tiếng cười thành tan đàn sẻ nghé. Từng giọt nước mắt của bố mẹ, của các em lúc nào cũng chảy trong tim, trong óc ông.
Đảng đã sửa sai, anh em ông cũng được hoà nhập với mọi người, được học hành không bị kỳ thị, phân biệt, tảy chay nữa. Nhưng bao nhiêu bù đắp cũng không lấp được nỗi đau mất mát, ly tán trong ông. Điều đó đồng nghĩa với việc ông không quên hận thù, không bao giờ tha thứ cho những ai có liên quan đến biến cố của gia đình ông. Trong số đó, có một người mà hình bóng lúc nào cũng lởn vởn trong đầu ông chính là bố đẻ ông Phiến, người đã chỉ mặt bố ông kể tội và còn làm cho đứa em tội nghiệp của ông trở nên mang tật suốt đời.
May sao, tuy đi làm người ở nhưng mấy anh em ông cũng gặp được chủ tốt. Họ được học hành chu đáo. Ông Phiến vốn rất thông minh lại ham học nên cuối cùng ông cũng học hết lớp bảy (hết cấp hai thời đó). Nhưng rồi, mỗi khi cầm hồ sơ trên tay đi xin việc, ông đều gặp phải câu hỏi:
– Đã hạ thành phần chưa?
Và sau mỗi lần như vậy, ông đều không gặp may. Bao nhiêu cơ hội qua đi, ông không tìm được công việc phù hợp với mình. Có những ngày đôi chân ông rời rạc đi khắp nơi, gõ cửa khắp nơi xin việc. Tối trở về mệt nhoài, ông muốn ngủ mà đôi mắt không thể khép lại.
Thế rồi, đúng là trời thươngổnTong lúc bế tắc mọi đường, bỗng cơn kia, gió nọ đã đưa đến cho ông. một người bạn. Người này đã cho ông theo lo vốn liếng cho ông tham gia buôn quặng. Qua vài chuyến thắng lợi, ông mua đất, mở xưởng buôn gỗ và làm mộc. Vừa đúng công việc ông yêu thích, vừa gặp thời, ông trở thành người giàu có vượt trội so với các đại gia trong làng chỉ trong vài năm.
Bố chồng Nga là người có tiếng về chuyện nhớ lâu, thù dai. Có lẽ mọi cú sốc trong quá khứ dù đã qua nhưng vẫn không thể xoá. Chúng thành những tệp mờ vẫn lưu lại trong não bộ của ộng. Chuyện gì ông đã để bụng, có cơ hội là ông nhắc mãi không bao giờ buông.
Ngày Nga mới về làm dâu nhà ông, cô cảm thấy mỗi ngày sống trong nhà ông giống như một ngày tù ngục. Ông bố bét rượu của cô, chỉ sau một bữa được ông Chính chiêu đãi, đã gật gù hứa hẹn làm thông gia cùng bạn nhậu. Tuy vậy, trong con mắt của cả làng, Nga được coi là tốt số, chuột chiu chĩnh gạo. Đạt, chồng cô, là người đàn ông chịu thương chịu khó. Mọi việc lớn nhỏ trong nhà đều phó cho ông Chính. Còn anh, ngoài việc lo cưa đục, chạm trổ thì rằm ư, mười tư gật. Đạt có hoa tay về nghề thợ mộc. Anh còn được bố cho đến những cái nôi của nghề mộc, chọn thày giỏi cho học. . Rồi Đạt mở xưởng thuê thợ. Công việc làm ăn phát đạt, mức thu nhập của anh khá ổn định, hơn đứt những thanh niên khác trong làng.
Ông suốt ngày giáo huấn con trai câu “dạy con từ thưở còn thơ, dạy vợ từ thưở bơ vơ mới về, đừng để đàn bà nó được chân lân đầu..”. Tiền kinh doanh của Đạt ông gần như quản hết rồi muốn chi gì thì từ đó chi ra. Chưa hết, ông còn để ý từng ly, từng tý để hành con dâu. Theo lệ thường, ngày nào cả nhà ông cũng ăn cơm từ mờ đất rồi mỗi người mỗi việc. Có lần, tình cờ ông phát hiện cô con dâu cẩu thả cho gạo vào mà không vo, không rửa nồi. Sớm hôm sau, ông lẳng lặng đổ cả ấm bã chè vào nồi, thế là bữa ấy, cả nhà ăn cơm độn chè. Mặt Nga đỏ rần, đỏ tía. Cô không ăn, ngồi chịu trận một lúc rồi đứng dậy đi thẳng vào buồng tấm tức khóc. Một lúc sau Đạt đứng dậy khỏi mâm cơm, lững thững đi vào. Anh vơ chiếc áo, vừa vắt lên vai vừa gióng một:
– Còn ở đấy làm gì không ra dọn dẹp đi..
Đạt không gia trưởng, không thù dai nhưng cũng không cởi mở với ai bao giờ. Ngay cả với vợ, hiếm khi Đạt cùng trò chuyện. Thành thói quen, Nga cứ lặng lẽ, cứ làm những việc thường làm, xong một ngày, hôm sau lại lầm lũi vậy.
Nga là đứa con gái hoà đồng, luôn quan tâm đến người khác. Vào khuôn khổ nhà này, cô thấy ngột ngạt quá. Về xóm Đình làm dâu, người mà cô tin cẩn để có thể bộc bạch nhiều chuyện nhất là bà Phiến. Cũng vì bà là bạn thân từ nhỏ với mẹ cô nên cô thấu hiểu hoàn cảnh và rất thương bà. Tuy biết bố chồng không ưa nhà bà Phiến nhưng mỗi khi xong óng việc nhà, Nga lại mắt trước, mắt sau sang nhà bên ấy. Chồng bà Phiến là thương binh nặng. Ông từ chiến trường trở về với đôi lạng gỗ và hai đứa con của họ lần lượt ra đời. Đứa nào cũng khôi ngô nhưng chúng có lớn mà chẳng có khôn. Bằng tuổi con người ta, họ bằng sào, bằng gậy, tay đẵn vai vác. Con trai bà thì.. Bà nuôi chăm chúng như nuôi con thơ, bao năm rồi vẫn vậy..
Nga thường giặt giũ cho chúng giúp bà. Có lúc cô phụ bà cho hai đứa ăn và dọn dẹp nhà cửa. Nói chung, cô chẳng nề hà việc gì.
Những ngày tháng nặng nề của gia đình bà Phiến còn được vơi đi nhờ sự có mặt thường xuyên của Trực, một kỹ sư xây dựng, là cháu ruột bà Phiến. Anh hơn Nga bốn tuổi, chưa lập gia đình. Thi thoảng anh vẫn về thăm bà Phiến, người cô ruột cũng là người thân duy nhất của gia đình anh ở quê.
Vận đen dồn gia đình bà Phiến đến tận cùng. Gần một năm nay, cơn tai biến đã làm cho bà trở thành ngớ ngẩn, nhớ nhớ, quên quên. Cả ba mẹ con bà mỗi ngày đều nhờ đến bà con họ mạc và hàng xóm láng giềng.
Bao giờ cũng vậy, Trực vừa luôn tay làm việc vừa trò chuyện rổn rảng. Rất hiếm khi Nga thấy anh im lặng, gần anh, không ai có thời gian để ủ rũ nữa. Không biết từ khi nào, Nga cũng lây cái thói quen vừa làm, vừa hát của anh.
Mỗi lần gặp Trực, Nga rất vui. Ra về, bao giờ cô cũng thấy bâng khuâng. Cô hiểu mình đang có những suy nghĩ và cảm xúc khác thường. Cô sợ. Không biết bao lần cô tự nhủ xa lánh Trực nhưng cô không làm được. Cô mong mỏi từng ngày Trực từ thành phố trở về. Còn Trực, mặc dù anh luôn tỏ ra lý trí nhưng rồi sự chân thành cộng với vẻ đẹp mặn mà của Nga đã làm anh không cưỡng lại được những khát khao của người đàn ông đang tràn trề sức lực.
…. Ông Chính nhìn Nga trân trối giây lát. Còn Nga, cô nhìn ông như nhìn một người từ hành tinh khác tới. Nga buông thõng hai tay, cô rời khỏi Trực nhưng chỉ lùi lại vài bước rồi đứng như chôn chân ở đó. Giá là quả bóng, chắc hẳn giờ này cô đã vỡ tung ra!.
– Con về trước đi, bố ở chơi với bà Phiến một lát. Ông Chính vừa nói, vừa xách nửa nải chuối và túi trứng thủng thẳng đi vào nhà. Nga thấy ngỡ ngàng, nửa như tin cậy, nửa như hồ nghi rồi rất nhanh chóng toàn thân cô phút chốc được thả lỏng
Nga quay người lại, mắt nhìn nhanh ra ngõ, cô thấy con chó rất dữ của nhà bà Phiến lù lù từ góc sân đứng dậy đủng đỉnh theo sau ông Chính, vừa đi vừa vẫy đuôi mừng…
